ՀՀ Սփյուռքի նախարարության նախագիծ
Այսօր` 26 / 4 / 2017
Որոնում`
 
Օրացույց
 
Սփյուռքի թղթակիցներ
16.04.2013

«Էլլիս Այլընտ»ի շքանշանակիրը՝ ՇՈՂԱԿ ՅՈՎՀԱՆՆԷՍԵԱՆ
Ազգային հասարակական եւ մշակութային կեանքին երկարամեայ ծառայութիւնը կը սկսի դեռ Լիբանանէն, երբ Շողակ Վարժապետեան աշխոյժ անդամուհիներէն էր եղած Պէյրութի Հայ Երիտասարդաց Ընկերակցութեան աղջկանց պասքէթ պոլի խումբին, որ շահած էր առաջնութիւնը Լիբանանի ախոյանական մրցումներուն։  Դուստրը Սիսակ (եւ Արաքսի) Վարժապետեանի, որ երկար տարիներու վրայ երկարող պատասխանատու վարչական թէ կրթական պաշտօններ էր վարած ՀԲԸՄի մեծ ընտանիքէն ներս։
Շողակ կ'ամուսնանայ Տոքթ. Րաֆֆի Յովհաննէսեանի հետ, որոնք կանուխէն կը փոխադրուին Շիքակօ, ուր եւս անոնք կը շարունակեն նոյն նուիրուածութիւնը ցուցաբերել հանդէպ ազգային կեանքին։ Բարեգործականը կը դառնայ երիտասարդ ամոլին ազգային եւ միութենական աշխատանքի դաշտը։  

Շիքակոյի համայնքը պէ´տք ունէր հաւաքավայրի մը, ուր կարելի ըլլար հաւաքել ամերիկահայ երիտասարդութիւնը։  Տիկին Շ. Յովհաննէսեան կը լծուի տենդագին աշխատանքի կեդրոն մը ունենալու ծրագրին յաջողութեան համար։  Ինք ըլլալով ատենապետուհին ՀԲԸՄի մասնաճիւղին կը նախաձեռնէ նուիրահաւաքի աշխատանքին. անմիջապէս աւագ սերունդի նուիրեալ ազգայիններ թեւ եւ թիկունք կը դառնան այս ծրագրին եւ կը հանգանակեն մէկ միլիոն տոլարի պատկառելի գումար մը եւ այսպիսով կ'իրականացնեն ծրագիրը` բանալով  ՀԲԸՄի «Օննիկ Մ. Նորհատ» կեդրոնը, ուր նոյն յարկէն ներս իր դռները կը բանար նաեւ ՀԲԸՄ «Սիսակ Յ. Վարժապետեան» Շաբաթօրեայ վարժարանը։  Նոյեմբեր 1987-ին կը կատարուի պաշտօնական բացումը կեդրոնին։ Այս կեդրոնը կը դառնայ բարիք հետզհետէ աճող տեղւոյն համայնքի ամերիկածին երիտասարդութեան համար։ 

Պէտք ենք յիշեցնել, որ նոյն տարիներուն Ամերիկայի եւ այլ գաղութներու մէջ Բարեգործականը նման երիտասարդական կեդրոններ բանալու ձեռնամուխ եղած էր, ուր ՀԲԸՄի օրուան ցկեանս նախագահը` Պրն. Ալեք Մանուկեան  բերած էր կատարուող նուիրահաւաքներուն  առիւծի իր մասնակցութիւնը։  Շիքակոյի պարագային, այդ գումարը հաւաքուեցաւ միայն ժողովուրդի զաւակներէն գլխաւորութեամբ` Տիկին Շողակ Յովհաննէսեանի։

Շողակին առաջին յաջող ձեռքբերումը կը քաջալերէ զինք՝ այս անգամ հետամուտ ըլլալու ազգային աւելի մեծ ձեռնարկութիւններուն իր մասնակցութիւնը բերելու։

Վրայ կը հասնի 1988-ի Սպիտակի եւ Լենինականի երկրաշարժը, որ կը դառնայ աղէտ մը մեր հայրենիքին համար։  Սփիւռքահայութիւնը այս անգամ աղիտեալ գօտին կը դարձնէ աշխատանքի իր կիզակէտը եւ ան կը նուիրուի մարդասիրական աշխատանքի։  Շողակ չէր կրնար անմասն մնալ եւ «Նիւզուիք»-ի տուած հարցազրոյցին շատ անկեղծօրէն ան կ'արատայայտուէր ըսելով. «Մենք փոքրաթիւ ժողովուրդ ենք, եւ անոր համար ալ բոլորս հարազատներ ու ազգականներ ենք իրարու։  Հարիւր հազար հարազատներ կորսնցնելու ցաւ մըն որ կը զգամ» (Դեկտեմբեր 19, 1988)։  ՀԲԸՄի Շիքակոյի մասնաճիւղը, իր տեղական միջոցներով, 1.5 միլիոն տոլարի օժանդակութեամբ կը մասնակցի ընդհանուր նուիրահաւաքի աշխատանքներուն եւ Շողակ կը գլխաւորէ այս մարդասիրական աշխատանքը մեծ նուիրուածութեամբ։

Ու դեռ Շողակ պիտի հասնէր 1993-ի Հայաստանի ահեղ ձմրան աղէտին։  Իր գլխաւորած յանձնախումբը շուտով պիտի կարենար երկու միլիոն տոլարի նուիրահաւաք մը կազմակերպել եւ ՀԲԸՄի միջոցով պիտի կարենար 88 բեռնատար գոնթէյնըրներով շտապ օգնութիւն փոխադրել դէպի Հայաստան։  Մօտ 3.5 միլիոն փաունտ ծանրութեամբ ուտեստեղէն։  Ըսենք որ այս բոլոր աշխատանքները վերահսկուեցան ՀԲԸՄի Շիքակոյի կեդրոնէն։  Նոյն օրերուն,  շնորհիւ իր երկարամեայ շիքակոբնակ բարեկամին` Զաւէն Գոճայեանի գործակցութեան, ձեռք բերուեցաւ մէկ միլիոն տոլարի արժողութեամբ բուրդէ հագուստեղէն, որոնք եւս շուտափոյթ փոխադրուեցան Հայաստան։ 

Այս բոլոր մարդասիրական ծառայութիւններուն համար, ՀԲԸՄի Ընդհանուր Ժողովը պարգեւատրեց Շողակ Յովհաննէսեանը որպէս «Տարուան լաւագոյն կամաւոր աշխատող անդամուհի»ի վկայականով։ 1989ին էր եւս որ Միացեալ Նահանգներու Ներկայացուցիչներու Տան անդամ Ուիլիըմ Լիբինսքի Իլլինոյ նահանգի Դեմոկրատներու Խորհուրդի անունով մեծարեց Շողակը «Ժառանգութեան Մրցանակ»ով։

Րաֆֆի եւ Շողակ Յովհաննէսեաններ շարունակելով պահել քրիստոնէական իրենց աւանդական հաւատքը լայն մասնակցութիւն կը բերեն Փալոս Հայթցի (Իլլինոյ նահանգ) Ս. Յովակիմ եւ Աննա հայաստանեայց եկեղեցւոյ կառուցման աշխատանքներուն մէջ, 1977-ին, ուր հանդիսասրահը կը մկրտուէր Յովհաննէսեան ընտանիքին անունով։  Հաւատալով Յովհաննէսեաններու անկեղծ հայրենասիրութեան, տարիներու ընթացքին, ամերիկահայ բարերարներ իրենց նուիրատուութիւնները կը կատարեն Մայր Աթոռի պայծառութեան, Սսոյ Սուրբ Աթոռին, Ամերիկայի Հայոց Առաջնորդարանին, ՀԲԸՄին եւ նաեւ` ՌԱԿին ու ԹՄՄին, ինչպէս նաեւ անխտիր` բոլոր մնացեալ ազգային կազմակերպութիւններուն ։

Շողակին մասնակցութիւնը հասարակական կեանքին մէջ չի սահմանափակուիր միայն հայկական ծիրէն ներս, անոր ներդրումը մեծ է նաեւ ամերիկեան տեղական մշակութային կեանքէն ներս։

Այսպէս, Շողակի երեք զաւակներու շրջանաւարտ  Հարաւային Շիքակոյի մէջ գործող «Մորկըն Փարք Ակադեմի»ին Տնօրէն Խորհուրդի անդամ որպէս, ամէն տարի 150 հազար տոլարի հանգանակութեամբ օգտակար կը դառնայ վարժարանին կրթական նպատակներուն։ Ան տասը տարի կը մնայ այդ Խորհուրդին անդամ (1986-1996) եւ որպէս գնահատանք կ'արժանանայ վարժարանին մասնաւոր յուշատախտակին։  Ան հոն եւս քանիցս կը գլխաւորէ հանգանակութեան արշաւներ, որոնց գումարը կը հասնի երկու միլիոն տոլարի։

Յոգնիլ չգիտցող Շողակ, 1995-ին, դարձեալ հանգանակութեան արշաւի կը լծուի ամուսնոյն` Րաֆֆիին հետ. այս անգամ Ս. Ներսէս Աստուածաբանական Ճեմարանին (Նիւ Ռոշել, Նիւ Եորք) համար։  Մէկ միլիոն տոլարի շօշափելի գումար մը կը յանձնուի Առաջնորդարանին։  Ամերիկածին երիտասարդներու եկեղեցիին ծառայելու հեռանկարով ճեմարանը մինչեւ օրս կը շարունակէ գործել։

Ընդառաջելով Արարատեան թեմի առաջնորդական փոխանորդ Նաւասարդ արք. Կճոյեանին՝ Յովհաննէսեանները բարերարներէն կ'ըլլան 1996-ին Երեւանի մէջ լոյս տեսնող «Շողակն» եկեղեցական հրատարակութեան։  Միւս կողմէ կը շարունակեն պահել իրենց ջերմ յարաբերութիւնները Գարեգին Բ. Մեծի Տանն  Կիլիկիոյ Աթոռի կաթողիկոսին, որուն հետ տասնամեակներու վրայ երկարող ընտանեկան բարեկամութիւն մը ստեղծուած էր արդէն։  Տոքթ. Րաֆֆի Յովհաննէսեան անձնական բժիշկն էր եղած մի´շտ։  Ան յաճախ այցելաբար իջեւանած է Յովհաննէսեաններու տունը։  1983ին անոնք կ'արժանանան  «Կիլիկեան Իշխան» մէտայլին։  Այդ հինէն եկած բարեկամութիւնը կը շարունակուի աւելի վերջ երբ կաթողիկոսը կը դառնար Ամենայն Հայոց Հայրապետը։

Շողակ ունի քաղաքական հետաքրքրութիւններ մանաւանդ Գոնկրէսի շրջանակներէ ներս։  Անոնց ընտրութիւններուն թէ վերընտրութիւններուն համար եղած է օգտակար մասնաւորաբար գլխաւորելով անոնց ի նպաստ եղած հանգանակութիւններուն, մի´շտ նկատի առած ըլլալով առաւելաբար անոնց հայասէր եւ հայանպաստ դիրքաւորումներն ու արեւելումները։

Ժամանակակից գեղարուեստի մեծագոյն համաշխարհային գեղանկարիչներու լաւագոյն գործերու հաւաքածոներէն ունին Յովհաննէսեանները։ Հայ եւ մասնաւորաբար ամերիկացի։  Քաջալերողն է նաեւ` հայրենի ժամանակակից նկարիչներուն։  1997-ին Շողակին նախաձեռնութեամբ կը կազմակերպուի «Երազներ եւ հեռանկարներ» ընդհանուր յայտարարի մը մէջ մտած հայրենի քսան նկարիչներու գործերը։

Դեռ 1990-էն սկսեալ, ան մաս կը կազմէ Շիքակոյի Ժամանակակից Թանգարանի Խորհուրդին դառնաով անոր համաշխարհային գոլեքթըրներու յանձնախումբի ատենապետուհին։ Այս թանգարանը կ'ըլլար առաջինը բովանդակ Միացեալ Նահանգներու մէջ, որ 1993-ին, կը կազմակերպէր արուեստի աճուրդ մը, որուն ներկայ կը գտնուէին 600 հրաւիրեալներ եւ կը հանգանակուէր կէս միլիոն տոլարի հասոյթ մը. այս եւս Շողակին նախագահած մասնաւոր յանձնախումբին ջանքերուն շնորհիւ։  Երեք տարիներ ետք, թանգարանը կ'ունենար նոր շէնք մը, որուն ճարտարապետը կը դառնար Պերլինէն հանրայայտ Ճոզէֆ Քլէհաուզը։  Տարիներ ամբողջ, իր Շիքակօ բնակութեան օրերուն, այս թանգարանը մնաց Շողակին համար որպէս իր «երկրորդ տուն»ը։

Իր տարիներու փորձառութիւնն ու վաստակը, այնուհետեւ, ուզեց տրամադրել հայ գեղանկարչութեան զօրացման, տարածման աշխատանքին, քաջալերելով` հայրենի մեր նոր նկարիչներուն, մասնաւորաբար զանոնք ներկայացնելու արտաշխարհին, սակայն զիրենք ամրօրէն պահելու, միւս կողմէն, մայր հողին վրայ։  Կարգ մը յաջողակ մեր նկարիչներուն գործերը համաշխարհային շուկաներու եւ թանգարաններուն ծանօթացնելու աշխատանքը, սիրայօժար ինքն իր վրան առաւ։ Առաջինը անոնցմէ պիտի ըլլար Հայ Օգնութեան Ֆոնտի կազմակերպութեամբ իր բացած ցուցահանդէսը  Ապրիլ 30, 1997-ին Շիքակոյի մէջ։  Իսհ Առաջնորդարանի հաստատման դարադարձի տարեդարձին առթիւ, Նոյեմբեր 1998-ին, իր Chicago Gallery ցուցասրահին մէջ կը կազմակերպէ «Պատուհան դէպի Հայաստան. Հայաստանի Արուեստը Այսօր» գեղեցիկ ցուցահանդէսը, որուն բացումը կը կատարեն առաջնորդ Խաժակ արք. Պարսամեան եւ Միացեալ Նահանգներու ՀՀ օրուան դեսպան Ռուբէն Շուկարեան։

Այնուհետեւ, Documenta X միջազգային արուեստի ցուցահանդէսին վեց հայ նկարիչներու գործերուն մասնակցութիւնը Քասէլի (Գերմանիա) մէջ տուաւ ապահովութիւնը թէ հայ նկարիչներու արուեստի տաղանդը չի զիջիր օտար նկարիչներու մակարդակէն։  Օգտակար կ'ըլլայ, միւս կողմէն, հրատարակութեանը արդի գործերու շարքի մը` In Vitro պարբերականով։

Բացի այս բոլորէն ան նաեւ դասախօս է ժամանակակից արուեստի վերաբերեալ զանազան նիւթերու։ Կ'արժէ յիշել մէկը անոնցմէ Յուլիս 22, 1997ին Փարիզի մէջ, նիւթ ունենալով հայ կին նկարիչներու արուեստը։  Համաժողովին ներկայ էր նաեւ Եգիպտոսի Առաջին Տիկինը` Գամելիա Անուար Սատաթ, որ ազդուած Շողակի բանախօսութենէն արտայայտուեցաւ սրտբացօրէն հանրութեան։

Տալով կենսագրական հակիրճ գիծերը սիրելի Շողակին. ան ծնած է Պէյրութ եւ յաճախած` քաղաքի Հայ Աւետարանական Կեդրոնական Վարժարանը, ուրկէ շրջանաւարտ ան կը յաճախէ Beirut College for Women։  1965-ին, ամուսնոյն` Տոքթ Րաֆֆիին հետ կը տեղափոխուին Միացեալ Նահանգներ` նախ Նիւ Ճըրզի եւ ապա Շիքակօ, ուր կը շարունակէ իր համալսարանական կրթութիւնը յաճախելով Շիքակոյի Լուիս Համալսարանը եւ ուրկէ որպէս պսակաւոր արուեստներու կը վկայուի, նաեւ Շողակ իր արուեստի բարձրագոյն ուսումը կը շարունակէ Art Institute of Chicago մէջ եւ կը հետեւի Sotheby's ժամանակակից արուեստներու դասընթացքներուն։  Մայիս 6, 2000 թուականին Րաֆֆին կը ստանայ «Էլլիս Այլընտ»ի վկայականը։  

Նիւ Եորքի Ս. Վարդան Մայր Տաճարի օծման քառասնամեակին առթիւ, կը կազմակերպէ ժամանակակից հայ արուեստի նուիրուած բացառիկ ցուցահանդէս մը, որ կը զուգադիպիԿորքիի մահուան վաթսունամեակին։  Այս առթիւ, Ուիթնի թանգարանէն բերել կու տայ ամերիկահայ մեծ նկարիչին գլուխ գործոցը համարուող գործը` նուիրուած մօր եւ իր դիմանկարներով իւղաներկը` ծննդավայր Վանէն յիշատակ։  Թանգարանի տնօրէնութիւնը ընթացք կու տայ Շողակին խնդրանքին, օրով մը դուրս բերելու այս գործը թանգարանէն։  Հազուադէպ եւ աննախադէպ պարագայ մը։

Երեւանի Մխիթար Հերացի բժշկական համալսարանի 90-ամեակին նուիրուած »Օպթիմիզմ« ցուցահանդէսը` 2011-ին, Սահմանադրական դատարանի հիմնադրութեան 15ամեակի առթիւ բացառիկ ցուցահանդէսը, «Պըրկըն» համայնքային համալսարանի Մեծ Եղեռնի նուիրուած եւ «Սատըրն Գընեթիքըթ» Համալսարանի նորանշանակ նախագահին Դոկտ. Մէյրի Փափազեանի ուխտառութեան առթիւ կազմակերպուած ցուցահանդէսները կու գան յաւելեալ փայլք մը աւելցնել, այլապէս հարուստ Շողակին կատարած արուեստի մեծ ներդրումներուն վրայ։

Արդէն չորս տարիներէ ի վեր Յովհաննէսեաններ փոխադրուած են Էնկլվուտ, Նիւ Ճըրզի։  Կը շարունակեն բերել իրենց բոլորանուէր ծառայութիւնը Առաջնորդարանին, Հայ Բժիշկներու Համախմբումին եւ Թէքէեան Մշակութային Միութեան եւ անխտիր մնացեալ գրեթէ բոլոր հայ կազմակերպութիւններուն։

Վա´րձքդ կատար, սիրելի´  Շողակ։  Արժանի պագեւատրում մը, անկասկած։

Յակոբ ՎԱՐԴԻՎԱՌԵԱՆ

|

 
 
Սփյուռքի թղթակիցներ
ԲՈԼՈՐ ՀՈԴՎԱԾՆԵՐԸ
    © «Հայերն այսօր» էլեկտրոնային պարբերական
    ՀՀ Սփյուռքի նախարարություն
    Պատրաստված է ZOOM GRAPHICS -ում
    © «Հայերն այսօր» էլեկտրոնային պարբերական
    ՀՀ, ք. Երեւան,0002, Սարյան 22
    Հեռ.` 53-09-38