ՀՀ Սփյուռքի նախարարության նախագիծ
Այսօր` 25 / 4 / 2017
Որոնում`
 
Օրացույց
 
Հայաստան
16.04.2013

Յուրի Ավետիսյան
«Սփյուռքի ուսումնասիրությամբ պետք է շատ լուրջ զբաղվել»
Շատ քիչ ժամանակ է մնացել ԵՊՀ Սփյուռքագիտության ամբիոնի հնգամյա հոբելյանը նշելուն:  Ժամանակին այս ամբիոնի  ստեղծման նպատակը  եղել է սփյուռքագետներ  պատրաստելն ու  սփյուռքի ուսումնասիրությամբ լրջորեն զբաղվելը:
Ընդամենը  երեք-չորս տարի պահանջվեց  նորաստեղծ ամբիոնից,  որպեսզի   սփյուռքագիտության համար  ճանապարհ հարթի՝   արդեն դասական դարձած   մյուս գիտությունների շարքերը համալրելու համար: Ավելին՝  այսօր սփյուռքագիտությունը  ամրապնդել է  իր դիրքերը  գիտական բնագավառում:  Ավելորդ է ասել, որ  Սփյուռքագիտության ամբիոնն այս տարիների ընթացքում  իր կայացման ուղին հաղթահարեց  պատվախնդրորեն: Այսօր վստահորեն  կարող ենք  ասել, որ ԵՊՀ  Սփյուռքագիտության ամբիոնը՝ որպես ամբողջական կառույց,  իր գործունեությամբ ապահովում է կրթական բարձր  որակ ՝  գիտական  գործունեության  հետ մեկտեղ:  Ամբիոնն  այլևս  ոլորտում  վայելում է  կշիռ և  հեղինակություն: Իսկ  այս վերելքները նվաճվում  են  ԵՊՀ Սփյուռքագիտության ամբիոնի աշխատակիցների, ի մասնավորի՝ ամբիոնի  վարիչ,  բանասիրական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր  Յուրի  ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ համբերատարության և   մեծ ջանքերի ու  նվիրումի  շնորհիվ:  Ստորև՝ «Հայերն այսօրի» հարցազրույցը Յուրի Ավետիսյանի հետ:

-Պարո´ն Ավետիսյան, արդյո՞ք  պահանջված էր  «Սփյուռքագիտություն»  տարեգրքի հրատարակումը: Որքանո՞վ  է արդարցված առաջին անգամ լույս տեսած այս գրքի գոյությունը:  

-ԵՊՀ  Սփյուռքագիտություն ամբիոնի հիմնման օրվանից իսկ որոշված էր հրատարակել մի  տարեգիրք, որտեղ կընդգրկվեն  ամբիոնի, ինչպես նաև ԵՊՀ  այն դասախոսների ու գիտական աշխատողների  հոդվածներն ու ուսումնասիրությունները, որոնք վերաբերում են սփյուռքին: Այս հարցում մեզ հետ  պետք է համագործակցեին այլ բուհերից՝ բնականաբար չանտեսելով նաև  սփյուռքի մեր գրծընկերներին: Տարեգիրքը նպատակ ունի ի մի բերելու մեկ տարվա ընթացքում  սփյուռքի, մասնավորապես հայկական սփյուռքի  վերաբերյալ որոշակի շրջանակներում ստեղծված գիտական արդյունքները:  Առաջին անգամ լույս տեսած այս  տարեգիրքը նախատեսված է հրատարակել յուրաքանչյուր տարի: «Սփյուռքագիտություն» տարեգրքի հրատարակումը արդարացված է այնքանով, որքանով արդարացված է Սփյուռքագիտություն ամբիոնի հիմնումը:  Իսկ մեր ամբիոնի նպատակն է  իրականացնել սփյուռքին վերաբերող գիտական ուսումնասիրություններ, ինչի համար ունենք  գիտական մեծ  ներուժ, ովքեր ստեղծում են աշխատանքներ,  որոնք անհրաժեշտ է  ներկայացնել: Առհասարակ սփյուռքագիտությունը նոր գիտակարգ է, և դեռ ամբիոնի սկզբնավորման շրջանում մտավախություն կար,  թե ինչպես էր այս գիտությունն ընդգրկվելու  դասական գիտությունների  շարքում: Կարծում եմ՝  այս կարճ ժամանակահատվածում  մեզ հաջողվել է  դանդաղ,  բայց հաստատուն քայլերով  տարբեր գիտությունների կողքին ամրապնդել  սփյուռքագիտության դերը:  Իսկ  «Սփյուռքագիտություն» տարեգրքի հրատարակումն ունի նպատակ՝ ի ցույց դնել ոլորտում առկա  այն խնդիրներն ու հարցերը, որոնց ուսումնասիրությամբ անհրաժեշտ է զբաղվել:  Այսօր մեզ հաջողվել է հասնել նրան, որ  այլևս վերացել են  «սփյուռքագիտությունը ո՞ր գիտությունների կարգում պետք է դասել», «սփյուռքագիտությունն ի՞նչ է իրենից ներկայացնում»  հարցերը: Այս հարցերի պատասխանները կարծես տալիս է հրատարակված «Սփյուռքագիտություն» տարեգիրքը, քանի որ գրքի ընթերցողներն ունեն մեծ տպավորություն և հասականում են  սփյուռքագիտության կարևորությունը: Ոչ միայն ԵՊՀ  Սփյուռքագիտության ամբիոնի հիմնումը, այլև  «Սփյուռքագիտություն» տարեգրքի  հրատարակումը ունի  ազնիվ նպատակներ:

-Սփյուռքագիտության ամբիոնն իր առաքելությամբ  կարծես դարձել է հայրենիք-սփյուռք կրթական ու գիտական համագործակցության շղթայում անհրաժեշտ մի օղակ: Ըստ  Ձեզ՝  այդ  կարևոր շղթայում ստեղծված օղակն ամուր պահելու, ինչու  չէ, նաև չվնասվելու  համար ի՞նչ  խնդիրներ պետք է լուծվեն:  

-Հետաքրքիր հարց տվեցիք. իսկապես մեր ամբիոնը դարձել  է  հայրենիք-սփյուռք կրթական ու գիտական համագործակցության շղթայում  մի կարևոր օղակ: Այս ընթացքում  մեր սփյուռքահայ ճանաչված  մասնագետները ոչ միայն հնարավորություն են ունեցել մասնակցելու գիտաժողովների ու տարբեր քննարկումների, այլև  դասախոսություններ կարդալ ամբիոնում սովորող ուսանողների համար:  Ինչ վերաբերում է Ձեր ասած կարևոր շղթայում ստեղծված  օղակն ամուր պահելու և չվնասվելու համար  ինչ խնդիրներ  լուծելուն, ասեմ, որ  այս հարցում  խիստ առաջնային է  լավ ճանաչել Սփյուռքը: Ցանկացած արդյունավետ համագործակցության հիմքը ճանաչողությունն է: Գաղտնիք չէ , որ  ո´չ մենք ենք  մեր սփյուռքը լավ ճանաչում, և ո´չ էլ իրենք՝ մեզ: Մի կարևոր խնդիր էլ կա. այստեղ ստեղծված արժեքները՝  հրատարակությունները, տարբեր ուսումնասիրություները,  թեկուզ  նույն «Սփյուռքագիտություն»  տարեգիրքը  սփյուռքին դժվարությամբ են հասնում: Հետևանքը լինում է այն, որ իրենք  լավ չեն տեղեկացվում, թե այստեղ ինչ  են անում՝ սփյուռքը, լեզուն, գրականությունը, մշակույթը և պատմությունն ուսումնասիրելու համար: Ասեմ, որ  «Սփյուռքագիտություն» տարեգրքի հրատարակման նպատակներից մեկն էլ այն է,  որ  գիրքը  հասանելի  դառնա  սփյուռքի համայնքներին:  Դրանից բացի, շատ կարևոր է,  որ սփյուռքի հայագիտական կենտրոնների հետ մեր համագործակցությունն ավելի ակտիվ լինի. այս առումով լուրջ խնդիրներ  ունենք: Այստեղ  մեր ուսանողների համար դասախոսություններ կարդալով չենք կարող նրանց լիարժեք ծանոթացնել սփյուռքին. անհրաժեշտ է կազմակերպել  փոխադարձ այցելություններ ուսանողների և դասախոսների համար: Թեպետ այս խնդրի լուծման համար ունենք նախնական պայմանավորվածություններ, բայց կոնկրետ քայլեր չեն արվում, քանի որ  Սփյուռքագիտության ամբիոնն ընդամենը չորս տարի է, ինչ գործում է, և նշյալ  բացերը  լրացնելու համար ժամանակ ու փոխադարձ վստահություն է պետք:   Սփյուռքը պետք է   համոզվի,  որ  մեր ամբիոնը կարևոր է:  Այս խնդիրները լուծելու համար  Սփյուռքագիտության ամբիոնը Ձեր ասած հայրենիք-սփյուռք համագործակցության շղթայում  ամուր կպահի իր օղակը: Իսկ թվարկված բոլոր հարցերը լուծելու համար բոլոր նախադրյալներն ունենք: 

-Պարո´ն Ավետիսյան, Սփյուռքագիտության ամբիոնի գրավչության գաղտնիքը  ո՞րն է, այն ինչպե՞ս է  կարողանում դեպի իրեն  ձգել ուսանողներին ու դասախոսներին:

-Ուսանողները մեզ մոտ գալիս են սովորելու, քանի որ  սփյուռքագիտոթյուն բնագավառը նոր է, և կարծում  եմ՝  այն արդեն ինքնին հետաքրքրություն է արթնացնում  երիտասարդների շրջանում: Զարմանալի մի բան եմ  նկատել երիտասարդության շրջանում. նրանք հետաքրքրված են սփյուռքով՝  գրականությամբ, մշակույթով, լեզվով, քաղաքականությամբ, համայնքների կյանքով ու  պատմությամբ: Ասեմ, որ մեր սուսանողները հաճույքով են սովորում ու մասնակցում ՀՀ  սփյուռքի նախարարության կողմից կազմակերպված միջոցառումներին:  
   
-Փաստորեն կարելի՞ է ասել՝ Սփյուռքագիտության  ամբիոնը հայրենասիրական ամբիոն է:

-Կարելի է նաև այդպես ասել, ինչո՞ւ ոչ: Առկա է նաև այն հանգամանքը,  որ սփյուռքագիտութունը, լինելով դեռ  չուսումնասիրված բնագավառ, կարողանում է  երիտասարդների մեջ հետաքրքրություն  արթնացնել, որն իր տեսակով  նոր է, որտեղ հնարավություն կա ուսումնասիրելու նոր  առարկաներ՝  նոր հայացքներով ու նոր մոտեցումներով: Ինչ մնում է մեր  դասախոսական  կազմին, նրանց նույնպես հետաքրքիր է  աշխատել մեր ամբիոնում, քանի որ նրանց նույնպես հետաքրքիր է ներկայացնել նոր առարկաներ՝  նոր հայացքներով: Ի դեպ, մեր ուսանողներն ունեն իրենց սիրած առարկաները, որի դասախոսություններին սիրով մասնակցում են :

- Ուսանողներին  հետաքրքրող  մի քանի առարկաներ կառանձնացնե՞ք  :

-Օրինակ՝ սփյուռքահայ համայնքների պատմություն, էթնոհոգեբանություն, արևմտահայ մշակույթի փիլիսոփայություն և  ուրիշ առարկաներ: Ամբիոնում դասավանդվում են առարկաներ, որոնք հետաքրքրություն են առաջացնում մեր ուսանողների շրջանում: Վստահեցնում եմ Ձեզ՝ սփյուռքին վերաբերող որևէ բնագավառից ընտրած ցանկացած թեմա  ուսանողները մեծ հետաքրքրությամբ են ուսումնասիրում: Սփյուռքի ուսումնասիրությամբ պետք է շատ լուրջ զբաղվել, և մեր նպատակն է, որ այդ ուսումնասիրությունները լուրջ գիտական հիմքերի վրա լինեն: Սա այն բնագավառն է, որտեղ ամեն օր անելիք կա: Մեր  արդյունավետ գործունեության վկայությունն է ոչ միայն Սփյուռքագիտության ամբիոնի հիմնումն ու ուսանողներին կրթելը, այլև «Սփյուռքագիտություն» տարեգրիքի  հրատարակումն ու  բարձր մակարդակով  կազմակերպած գիտաժողովները: Իսկ  մեր կազմակերպած վերջին գիտաժողովը  նվիրված էր հայկական ինքնության  խնդիրներին: Նախատեսել ենք այս վերջին ՝  հայկական ինքնության խնդիրներին վերաբերող գիտաժողովի նյութերը հրատարակել առանձին ժողովածուով: 

-Հայրենիք-սփյուռք համագործակցության  շրջանակում  ո՞ր կողմն է ավելի շահագրգիռ:   

-Հայրենիքում ապրող հայերիս համար ավելի դյուրին է ուսումնասերել սփյուռքը, քան սփյուռքահայի համար: Այս հարցում պատճառները բազմաթիվ են, քանի որ  հայերենով  և  հայի կյանքի ուսումնասիրությամբ զբաղվելը սփյուռքահայի համար լուրջ հեռանկարներ չունի՝  թեկուզ  աշխատանք ունենալու առումով:  Այն հանգամանքը,  որ «Հայկազյան» հայագիտական համալսարանում  հաշված ուսանողներ են զբաղվում  հայագիտությամբ, արդեն վկայում է խնդրի  մասին: Բնականաբար սփյուռքի ուսումնասիրությունը  նախ  մեր գործն է,  և  հայրենիք-սփյուռք  համագործակցության հարցում մեր կողմն   ավելի ակտիվ պետք է լինի, բայց չի կարելի չնկատել նաև այն,  որ մյուս կողմում շահագրգռվածությունն անթաքույց է:

-Այս տարիների ընթացքում  Սփյուռքագիտության  ամբիոնի մագիստրատուրան ամրապնդել է իր դիրքերը , իսկ բակալավրիատի կայացման համար  ճամփան դժվա՞ր է:

-Ճիշտ եք ասում. բակալավրիատի հարցում  կարծես խնդիրներ ունենք, այն բացելու համար դեռ մտորումների մեջ ենք: Ժամանակ է  պետք՝  հստակ կողմնորոշվելու, թե արդյո՞ք բակալավրիատը մեզ պետք է: Եթե մագիստրատուրայի հիմնական նպատակը գիտական ուսումնասիրությունն է կամ այդ ուսումնասիրությունը գիտական հիմքերի վրա դնելը,  բակալավրիատի համար, ըստ էության, պատրաստելու ենք ուսուցիչներ, մանակավարժներ կամ խմբագրությունում աշխատող մասնագետներ և հեռանկարում արդյո՞ք կարող ենք բավարարել մեր շրջանավարտների պահանջներն  աշխատանքի հարցում: Չեմ կարող ասել՝ ինչպես կլուծվի այդ հարցը, բայց հեռանկարում  ունենք նպատակ  բակալավրիատի բացման համար: 

-Չորսամյա Սփյուռքագիտության ամբիոնն  իր հիմնման օրվանից ի վեր ի՞նչ  ձեռքբերումներ ու բացթողումներ է ունեցել:

-Մեր ձեռքբերումներից է  այն  է, որ  ամբիոնն արդեն կայացած է իր գիտաուսումնական պրոցեսով, դրանից բացի   ՀՀ սփյուռքի նախարարության հովանավորությամբ  առաջին անգամ լույս տեսավ «Սփյուռքագիտություն» տարեգիրքը: Երկու տարի է արդեն՝ ամբիոնն ունի  շրջանավարտներ, որոնցից մի քանիսն աշխատում են ՀՀ սփյուռքի նախարարությունում, և, փառք Աստ,  նախարարության կողմից  մեր շրջանավարտների հասցեին որևէ  մասնագիտական դժգոհություն չենք լսել: Ինչ մնում է բացթողումներին, դա այն է, որ չենք  կարողանում համակարգված  կերպով կազմակերպել դասախոսների  փոխայցելություններ՝ ուսումնասիրություններ կատարելու և դասախոսություններ կարդալու համար: Սփյուռքի մեր մասնագետներին հանպատրաստի ենք  հրավիրում դասախոսությունների, որը լինում է այն դեպքում, երբ նրանք Հայաստանում  են լինում  այլ նպատակով: 

-Պարո´ն Ավետիսյան,  ըստ  Ձեզ՝   ՀՀ սփյուռքի նախարարության և Սփյուռքագիտության ամբիոնի համագործակցության շրջանակում  ի՞նչ բացեր կան, որոնք անհրաժեշտ են  լրացնել:

-Նախ ասեմ ՝ շատ շնորհակալ եմ ՀՀ սփյուռքի նախարար Հրանուշ Հակոբյանին համագործակցության համար: ՀՀ սփուռքի նախարարությունը միշտ մեր կողքին է եղել, օրինակ,  թե՛ նստաշրջաններ  և  թե՛ ուսումնական պրոցեսներ կազմակերպելու համար, իսկ մեր լավագույն ուսանողների ուսման վճարումը նույնպես  կատարվում է նախարարության կողմից: Այս առումով Սփյուռքագիտության ամբիոնը մշտապես ՀՀ սփյուռքի նախարարության ուշադրության կենտրոնում է. հաճախակի փոխայցելություններ,  հանդիպումներ ու  քննարկումներ ունենում ենք նախարարության  հետ: ՀՀ սփյուռքի նախարարության հետ ունենք կազմած ժամանակացույց,  համաձայն որի մեր մագիստրատուրայի ուսանողները պարտադիր պետք է  որոշակի ժամանահատվածում այցելեն  նախարարություն և ըստ անհատական նախասիրությունների՝  համագործակցեն վարչությունների հետ, որպեսզի ամրապնդեն իրենց  մասնագիտական ունակությունները:  Երևույթը կրկնակի կակտիվացնի ՀՀ սփյուռքի նախարարության և Սփյուռքագիտության ամբիոնի փոխադարձ շփումը: Մենք ունենք շատ  ուսանողներ, ովքեր տիրապետում են տարբեր լեզուների՝  իսպաներեն, արաբերեն, անգլերեն և այլ լեզուներ: Շատ կցանկանամ, որ ՀՀ սփյուռքի նախարարությունն այս շրջանավարտների  աշխատանքի  հարցում  է´լ ավելի ուշադրություն դրսևորի, որպեսզի մեր շրջանավարտները աշխատանքի հեռանկարներ ունենան ոչ միայն հայրենիքում, այլ  նաև Սփյուռքում՝ սփյուռքահայ համայնքներում:

Զրուցեց  Լիանա ԳՐԻԳՈՐՅԱՆԸ

|

 
 
ԲՈԼՈՐ ՀԱՐՑԱԶՐՈՒՅՑՆԵՐԸ
© «Հայերն այսօր» էլեկտրոնային պարբերական
ՀՀ Սփյուռքի նախարարություն
Պատրաստված է ZOOM GRAPHICS -ում
© «Հայերն այսօր» էլեկտրոնային պարբերական
ՀՀ, ք. Երեւան,0002, Սարյան 22
Հեռ.` 53-09-38